حديث‌پژوهى در بارهء « الكافى » همان گونه كه اشاره شد ، در بارهء الكافى ، كارهاى پژوهشى بسيارى چون تحقيق در اسناد ، شرح ، تعليقه ، حواشى مقايسه روايات ، مقايسهء كتب ، بررسى فصول ، ترجمه و طبقات ، انجام گرفته است . اهمّيت اين جامع حديثى در نزد دانشيان ، باعث آفرينش بيشترين آثار پژوهشى در حديث شده و مجموعه‌اى حجيم از آثار را به خود اختصاص داده است . اهمّيت اين جامع حديثى در ميان علماى شيعه ، از جنبه‌هاى مختلفى قابل بررسى است . گروهى به لحاظ قدمت ، عدّه‌اى به لحاظ جامعيت عقايد و اخلاق و تفسير و احكام و تاريخ ، گروهى به دليل نقد برخى روايات و دفاع از كلينى و عدّه‌اى به خاطر شرح موضوعى و يا گزينش روايات دشوار و مشكل ، آن را انتخاب كرده‌اند . اين تلاش‌هاى گوناگون ، اهتمام حديث‌پژوهان را در بارهء شرح و حاشيه و معرفى اين كتاب ، از تعداد چاپ‌ها و تصحيح‌ها و نسخه‌هاى خطّى گوناگون در كتاب‌خانه‌ها گرفته ، تا نگارش مقالات و كتاب‌هاى مقايسه‌اى و تطبيقى آن نشان مىدهد . همچنين اين جامع حديثى ، هم در ميان شيعيان و هم در مذاهب ديگر ، به دليل مخالفت و نقد برخى آثار ، پهنهء گسترده‌اى را به خود اختصاص داده و اثرى شناخته‌شده است . هدف از اين شناخت‌شناسى در اين كتاب ، بر آن هستيم كه پايان‌نامه‌هايى را كه به صورت مستقل در بارهء الكافى نوشته شده و يا با مقايسه با برخى متون حديثى و يا در پاسخ به شبهه‌اى مانند : روايات فضل قرآن و حركت و انتقال ، تحريف قرآن و كتاب الحجّة و . . . نگارش يافته‌اند ، معرّفى كنيم . اين معرّفىها به صورت گزارش متن رساله و پژوهش ، همراه تحليل و در مواردى ، تكميل و تصحيح و روشن كردن كاستىهاى پژوهشىِ اين آثار در بارهء الكافى و روايات كتاب خاص ، يا باب خاص آمده است . دلايل مهم اين كار ، به شرح